7 Ağustos 2017 Pazartesi

#sosyolugat17- İdeal Tip

Hazır geçen hafta bürokrasiden bahsetmişken -ki kendisi burada- bu kavramı da elimden geldiğince ve yalın halde aradan çıkartmak istedim. 
İdeal tip nedir? Sarışın, renkli gözlü, uzun boylu, kıvırcık saçlı, dürüst, sakin... 😊 Bunların hepsi. Ama tabi gündelik hayatta. Peki sosyoloji dünyasında ideal tip neyi ifade ediyor, bir bakalım.
Genellikle M. Weber ile birliktelik sağlayan bu kavram sosyoloji için aslında bir araştırma yöntemidir. Yani aklımızda canlandırdığımız ve o her kalıba sığdırabildiğimiz bir oluşumdan ziyade bir kavramdır bu; ne ortalama bir tiptir, ne de gerçek dünyada sıklıkla rastlanan özelliklerin basitçe bir tarifidir. O halde buradaki ideallik meselesi bizim arzuladığımız bir nesneden oldukça uzakta kalacaktır.
İdeal tipi en sade haliyle bir fikirsel süreç olarak düşünebiliriz. Şöyle ki, bir sosyolog kendi zihin dünyasında gerçek dünyaya ilişkin bir canlandırma yapar ve fakat bunu akılcı/ mantıklı unsurlar etrafında şekillendirebilirse işte o zaman ideal tip kavramını elde etmiş olur. Burada önemli olan tutarlılıktır ya da belki bir anlamda objektiflik de denilebilir. Aynı zamanda bu tutarlılığın amaç ile araç arasındaki uyumu doğrudan sağlayacağını da eklemekte fayda var.
Weber bu kavramı oluştururken, gerçek dünya hakkında az da olsa birşeyler öğrenebilmeyi hedeflemiştir. Her bireyin akılcı yaklaşım yeteneği olduğu düşünüldüğünde ve bu sayede dünyaya bir düzen sağlanacağı fikri oluşturulduğunda Weber' i daha net anlayabiliriz belki de. Bunun yanı sıra ideal tipin gerçeklikle harmanlanması sayesinde, bürokrasi ile nasıl ya da neden ayrıştığı gibi sorulara da cevap bulunabilmektedir. Burada amaç aslında bürokrasinin özünü ortaya koymak değil, akılcı bir yol çizildiğinde mevcut bürokrasinin nasıl işleyeceğine dair fikir edinmektir. 
Tabi ki sosyoloji dünyasında her zaman olduğu üzere tüm düşünürler Weber ile aynı yolda ilerlemiyordu. Bazı sosyologlar ideal tip kavramını genellikle gerçekliğin tam karşısında duran bir unsur olarak nitelendirmişler ve haliyle Weber' in yaklaşımına farklı boyutlar eklemişlerdir...
Bence

12 yorum:

  1. Şu koskoca yazıdan ancak şunu anlayabildim ´´Benim zihnimde ki ideal tip kavramı aslında oldukça değişken yapımdan kaynaklanan, karmaşa içinde var olması mümkün olmayan bir varlığa dönüşmekte. Bu da sosyal açıdan uyumsuz bir bireye dönüşmeme sebep oluyor``. Aha! Beynimin sigortası attı bunu yazacağım diye ^.^

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Hihihi ne güldüm yahu :D Yine iyi, en azından bir ideal tip varmış. Ben bu kavramı ilk öğrendiğimde ideal tipim olmadığını anlamıştım. :D Yorumun kalp ben, aman atmasın sigortalar.. :))

      Sil
  2. Weber'in iktidar tipolojisini incelerdik üniversitede. Orada da 'karizmatik otorite' vardı. İdeal tip algısı üzerinden şekillenmiş bir otorite şekliymiş gibi geldi yazını okunca. :) Sosyoloji çok seviyorum. Sosyal Bilimlerle ilgilenenler felsefe, sosyoloji ve psikolojiden faydalanmazsa hata ederler bence. Paylaşımların çok çok değerli. Teşekkürler. :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Aslında evet bu güzel bir örnek olabilir, hatta bu yorumu bir kenara not ediyorum aklımda olsun :)
      Ben çok teşekkür ediyorum böyle güzel yorumlar tam bir motive sağlayıcı.. ;))

      Sil
  3. Ah şu sosyolugat'ı sosyoloji okuyanlar ve mezunları da takip etse keşke. Yanlış bildikleri o kadar çok şey var ki... Mesela okudukça bende de yeni yeni bağlantılar kurmamı sağlıyor. Türkçe, basit, kısa ama önemli vurgularla yaptığın bu anlatımların çok güzel. Ellerine sağlık her telden şef! :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Çok teşekkür ederimm, böyle güzel yorumlar almak mutlu ediyor!:))
      Ben de dört dörtlük değilim aslında, yazarken hem tazeleniyor hem de özünü görmeye çalışıyorum. Faydası oluyorsa ne mutlu bana.. :)

      Sil
    2. Şef yazmamış ama var sayfasında böyle tipler misal ben roromiya ama bu yazısında kafam ambele oldu :))

      Sil
    3. Gerçekten mi, suçu Weber' e atıyorum sanırım.. :P

      Sil
  4. Sosyolojiyi hiç sevemedim ve bu yazı da beynimi yaktı. Sanırım bu etkisi nedeniyle sevemiyorum. Ama gündelik hayatta bir ideal tipim olmadığı gibi sosyolojik olarak da yok. Bu yazıyla bunu fark ettim. :D

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Hihihi bir tanısanız seversiniz belki.. :D

      Sil